Opinie: Muskus­rat­ten­be­strijding: zin of onzin?


27 januari 2010

Uit: Dagblad van het Noorden

De Muskusrat is een onfortuinlijk dier. Hij wordt rat genoemd, terwijl hij veel nauwer verwant is aan de hamster en de bever. Hij wordt gezien als een plaag die dijken door laat breken. En tot overmaat van ramp lijkt er een soort taboe te liggen op de discussie over nut en noodzaak van muskusrattenbestrijding. En dit terwijl de muskusrat eigenlijk een intelligente en vriendelijke planteneter is, die net als de bever prachtige nesten bouwt en een mooie zachte vacht heeft. Bestrijden lijkt echter een vanzelfsprekendheid. En bestrijden gebeurt dan ook massaal. Jaarlijks komen 300.000 muskusratten stuk voor stuk op een vreselijke manier aan hun einde. Ze verdrinken in verdrinkingsvallen of fuiken, waarbij ze minutenlang een vreselijke doodsstrijd leveren. Dit is vele malen langer dan de binnen Europa toegestane maximale dodingstijd. Er zijn beelden bekend waarin muskusratten in doodsangst proberen de tralies van vallen door te bijten. Voor de bestrijding worden verdrinkingsvallen, fuiken en klemmen gebruikt. De klemmen doden de dieren dikwijls niet direct, vanwege de te geringe slagkracht. En bij fuiken bestaat het gevaar dat ze door peilwisselingen niet geheel onder water staan, waardoor de dieren urenlang naar adem kunnen happen en uiteindelijk door uitputting en onderkoeling overlijden. En muskusratten zijn niet de enige dieren die hier de dupe van worden. Veel andere dieren, vermoedelijk vele tienduizenden per jaar, komen onbedoeld om het leven. Hieronder zijn veel vogels, zoals waterhoentjes, meerkoeten, wilde eenden, kuifeenden, futen, dodaarsen en aalscholvers, maar ook zoogdieren zoals bunzingen, nertsen en hermelijnen. Daarnaast sterven vele kikkers, padden, rivierkreeften en vissen zoals snoek en karper. De Partij voor de Dieren vindt de huidige vangstmethoden onaanvaardbaar wreed. Als muskusratten worden gedood is het noodzakelijk dat er meer diervriendelijke methodes worden gebruikt die leiden tot onmiddellijk bewustzijnsverlies van de dieren, zodat zij niet lijden. Maar bovenal moet er een einde komen aan de vanzelfsprekendheid waarmee de bestrijding plaatsvindt.

De gehele muskusrattenbestrijding kost de samenleving €31 miljoen (dat is ruim €100,- per dier). Maar de effecten van de muskusrattenbestrijding op het voorkomen van schade zijn nooit aangetoond! En dat terwijl er alle reden is om hier aan te twijfelen. De bestrijding van muskusratten vindt al vanaf 1951 door de overheid plaats. Desondanks heeft de muskusrat zich in alle provincies van Nederland weten te vestigen. De Landelijke Commissie Muskusrattenbestrijding heeft 7 onderzoeken uitgevoerd. Hieruit blijkt niet dat de bestrijding leidt tot minder dieren, noch tot minder schade. Om meer gegevens te verzamelen en duidelijkheid te krijgen over nut en noodzaak van de bestrijding, besloot de provincie Groningen een praktijkproef te houden. In twee pilot gebieden zou de muskusrattenbestrijding gedurende vier jaren worden stopgezet en in twee controlegebieden zou de bestrijding doorgaan. Deze proef is echter uit geldgebrek stopgezet, wat op zich vreemd is, omdat de huidige bestrijding volgens biologen geldverspilling is. De proef in Groningen zou waardevolle informatie hebben kunnen opleveren. De Partij voor de Dieren hecht sterk aan een discussie op basis van wetenschappelijk onderzoek in plaats van op onderbuikgevoelens en taboes en betreurt het dan ook zeer dat de proef niet doorgaat. Ondanks vaste overtuigingen zijn er geen bewijzen dat de muskusrattenbestrijding de veiligheid ook maar een beetje groter maakt. In de jaarverslagen van de muskusrattenbestrijding, maar ook in alle overige publicaties, zijn nooit controleerbare gegevens vermeld over daadwerkelijke calamiteiten. Er wordt altijd gesteld dat dijken doorbreken, landbouwmachines omvallen en koeien poten breken, zonder dat dit gekwantificeerd wordt. En zonder dat wordt aangegeven in hoeverre dit wordt opgelost door de bestrijding. De gangen verdwijnen immers niet ineens wanneer de graver ervan gedood wordt. Onderzoek naar de effectiviteit van de muskusrattenbestrijding op de veiligheid is nog nooit gedaan. De Provincie Groningen laat daarmee een grote kans liggen. De Partij voor de Dieren pleit daarom alsnog voor onderzoek naar het niet bestrijden.

De Partij voor de Dieren denkt dat we prima kunnen (leren) leven met de muskusrat. Ook muskusrattenbestrijders zullen vast niet genieten van het doden van al deze dieren. Er zijn veel duurzame en goede preventieve middelen en maatregelen voorhanden die in de aanleg en het onderhoud van waterwegen meegenomen kunnen worden. Dijken en oevers van grote rivieren zijn meestal door beschoeiing en stortsteen al voldoende beschermd. Oevers langs kleine waterwegen kunnen op kwetsbare plaatsen bijvoorbeeld worden voorzien van gevlochten gaas, steile oevers kunnen worden voorzien van een kleidek of als de ruimte het toelaat kunnen zeer glooiende taluds worden aangebracht. Deze voorzieningen geven graverij van dieren geen kans, kosten een stuk minder dan de huidige bestrijding en bieden tevens goeie natuurwaarden.

Gerard Kuipers
Partij voor de Dieren